全体の監査市場
このページでは、日本公認会計士協会(JICPA)の「監査実施状況調査」をもとに、上場企業に限らず、会社法監査の対象となる大会社や学校法人、信用金庫、独立行政法人なども含めた日本の監査市場全体の規模を、監査報酬・監査時間・被監査会社数の3つの指標で示しています。会社区分別の内訳も年度ごとに比較できます。
FY2025の被監査会社等は21,282、監査時間の合計は約2,846万時間、監査報酬の合計は3,637.1億円でした。監査報酬を監査時間で割った時間単価は約12,779円です。5年前(FY2020)と比べると、監査報酬は+22.6%、監査時間は+15.5%、時間単価は+6.1%変化しています。監査の工数増加と単価上昇の両面から市場が拡大していることがわかります。
会社区分別に見ると、監査報酬が大きいのは「金商法(連)」(2,130.1億円)、「会社法」(1,001.2億円)、「金商法(個)」(143.7億円)の順です。金商法(金融商品取引法)監査は上場企業等、会社法監査は資本金5億円以上または負債200億円以上の大会社が主な対象です。
| FY2016 | FY2017 | FY2018 | FY2019 | FY2020 | FY2021 | FY2022 | FY2023 | FY2024 | FY2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 被監査会社数 | 17,246 | 17,392 | 17,891 | 18,433 | 19,909 | 20,399 | 20,765 | 20,923 | 21,185 | 21,282 |
| 監査時間(万時間) | 2,065 | 2,166 | 2,187 | 2,264 | 2,465 | 2,558 | 2,606 | 2,719 | 2,815 | 2,846 |
| 監査報酬(億円) | 2,421 | 2,506 | 2,601 | 2,733 | 2,968 | 3,079 | 3,176 | 3,304 | 3,462 | 3,637 |
| 時間単価(円) | 11,725 | 11,570 | 11,891 | 12,071 | 12,041 | 12,037 | 12,188 | 12,152 | 12,296 | 12,779 |
※ 出典:日本公認会計士協会「監査実施状況調査」。年度表記は本サイトの会計年度規約(決算期末基準・4月始まり)に合わせています。時間単価=監査報酬÷監査時間。
| 会社区分 | FY2017 | FY2018 | FY2019 | FY2020 | FY2021 | FY2022 | FY2023 | FY2024 | FY2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 金商法(連) | 3,253 | 3,284 | 3,287 | 3,364 | 3,450 | 3,471 | 3,495 | 3,513 | 3,499 |
| 金商法(個) | 648 | 653 | 660 | 660 | 675 | 697 | 706 | 710 | 705 |
| 会社法 | 5,698 | 5,762 | 5,782 | 5,916 | 5,981 | 6,033 | 6,043 | 6,118 | 6,160 |
| 信金等 | 363 | 359 | 352 | 349 | 348 | 348 | 348 | 347 | 346 |
| 学校法人 | 5,291 | 5,113 | 4,857 | 4,708 | 4,608 | 4,543 | 4,394 | 4,273 | 4,130 |
| その他 | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| 投資事業組合 | 757 | 794 | 845 | 986 | 1,133 | 1,283 | 1,410 | 1,587 | 1,696 |
| 特定目的会社 | 424 | 418 | 425 | 436 | 518 | 606 | 694 | 761 | 786 |
| 国大 | 91 | 91 | 91 | 91 | 90 | 90 | 87 | 87 | 86 |
| 地独 | 54 | 56 | 55 | 58 | 54 | 56 | 58 | 61 | 61 |
| 独法 | 75 | 74 | 74 | 74 | 74 | 75 | 75 | 74 | 75 |
| 教育保育施設 | 738 | 926 | 1,066 | 1,236 | 1,386 | 1,421 | 1,469 | 1,510 | 1,592 |
| 社会福祉法人 | — | 361 | 414 | 469 | 498 | 519 | 522 | 532 | 532 |
| 包括外部 | — | — | 98 | 95 | 98 | 97 | 96 | 93 | 95 |
| 医療法人 | — | — | 427 | 471 | 501 | 525 | 539 | 551 | 561 |
| 農協 | — | — | 0 | 572 | 550 | 547 | 533 | 519 | 497 |
| 公益法人等 | — | — | — | 424 | 435 | 454 | 454 | 449 | 461 |
| 合計 | 17,392 | 17,891 | 18,433 | 19,909 | 20,399 | 20,765 | 20,923 | 21,185 | 21,282 |
| 会社区分 | FY2017 | FY2018 | FY2019 | FY2020 | FY2021 | FY2022 | FY2023 | FY2024 | FY2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 金商法(連) | 1,372 | 1,365 | 1,400 | 1,477 | 1,532 | 1,560 | 1,625 | 1,675 | 1,684 |
| 金商法(個) | 106 | 101 | 102 | 103 | 112 | 119 | 124 | 125 | 124 |
| 会社法 | 542 | 559 | 572 | 605 | 634 | 644 | 684 | 728 | 747 |
| 信金等 | 38 | 38 | 37 | 37 | 38 | 37 | 39 | 39 | 39 |
| 学校法人 | 69 | 68 | 66 | 66 | 65 | 65 | 64 | 64 | 65 |
| その他 | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| 投資事業組合 | 6 | 7 | 7 | 9 | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 |
| 特定目的会社 | 4 | 4 | 4 | 5 | 6 | 6 | 8 | 9 | 10 |
| 国大 | 8 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 | 8 | 8 |
| 地独 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 |
| 独法 | 12 | 12 | 11 | 11 | 11 | 11 | 12 | 12 | 12 |
| 教育保育施設 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 8 | 8 | 8 | 9 |
| 社会福祉法人 | — | 19 | 18 | 20 | 20 | 20 | 20 | 21 | 20 |
| 包括外部 | — | — | 11 | 10 | 10 | 10 | 10 | 9 | 10 |
| 医療法人 | — | — | 18 | 18 | 18 | 19 | 19 | 19 | 19 |
| 農協 | — | — | — | 75 | 70 | 70 | 67 | 64 | 63 |
| 公益法人等 | — | — | — | 11 | 12 | 12 | 12 | 12 | 13 |
| 合計 | 2,166 | 2,187 | 2,264 | 2,465 | 2,558 | 2,606 | 2,719 | 2,815 | 2,846 |
| 会社区分 | FY2017 | FY2018 | FY2019 | FY2020 | FY2021 | FY2022 | FY2023 | FY2024 | FY2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 金商法(連) | 1,577 | 1,617 | 1,672 | 1,762 | 1,819 | 1,869 | 1,937 | 2,025 | 2,130 |
| 金商法(個) | 114 | 111 | 115 | 118 | 125 | 134 | 140 | 141 | 144 |
| 会社法 | 649 | 684 | 719 | 765 | 807 | 835 | 883 | 944 | 1,001 |
| 信金等 | 39 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 |
| 学校法人 | 88 | 88 | 87 | 86 | 86 | 86 | 85 | 85 | 86 |
| その他 | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
| 投資事業組合 | 8 | 9 | 9 | 12 | 14 | 16 | 19 | 22 | 25 |
| 特定目的会社 | 5 | 6 | 6 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 17 |
| 国大 | 7 | 7 | 7 | 8 | 8 | 8 | 9 | 9 | 9 |
| 地独 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 6 | 6 | 6 |
| 独法 | 11 | 11 | 11 | 12 | 12 | 13 | 13 | 14 | 14 |
| 教育保育施設 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 9 | 9 | 10 |
| 社会福祉法人 | — | 19 | 21 | 22 | 23 | 24 | 24 | 24 | 25 |
| 包括外部 | — | — | 12 | 12 | 12 | 12 | 11 | 11 | 11 |
| 医療法人 | — | — | 21 | 22 | 23 | 24 | 24 | 25 | 25 |
| 農協 | — | — | — | 74 | 72 | 72 | 71 | 70 | 70 |
| 公益法人等 | — | — | — | 15 | 15 | 16 | 16 | 16 | 17 |
| 合計 | 2,506 | 2,601 | 2,733 | 2,968 | 3,079 | 3,176 | 3,304 | 3,462 | 3,637 |
出典:日本公認会計士協会「監査実施状況調査」。